Starożytny amulet pozwoli wyjaśnić jedną z największych zagadek lingwistyczych Europy?

16 listopada 2022, 11:00

Ponad 2000 lat temu na drzwiach pewnego domostwa na północy Hiszpanii wisiał amulet w kształcie dłoni. W 2021 roku zabytek znaleźli archeolodzy pracujący na górze Irulegi w pobliżu Pampeluny. Specjaliści z Sociedad de Ciencias Aranzadi prowadzą tam wykopaliska przy ruinach średniowiecznego zamku i osady z epoki żelaza. Dłoń zabezpieczono i wysłano do konserwacji. Okazało się, że to nie zwykły amulet, a sensacyjne znalezisko, które może pomóc w rozwiązaniu jednej z największych zagadek lingwistycznych Europy – pochodzenia języka baskijskiego.



Bułgarscy archeolodzy znaleźli złoty kolczyk, przypominający kolczyki przedstawiane na niektórych portretach mumiowych

12 października 2020, 12:58

Archeolodzy prowadzący wykopaliska w Deultum w południowo-wschodniej Bułgarii znaleźli złoty kolczyk, przypominający kolczyki przedstawiane na niektórych portretach mumiowych. Na podstawie tego podobieństwa badacze datują biżuterię na II w. n.e.


Archeologiczny skarb w szwajcarskim jeziorze. Dwa tysiące lat temu zatonął tam rzymski statek

2 kwietnia 2026, 10:22

W listopadzie 2024 roku Biuro Archeologii Kantonu Neuchâtel (OARC), w ramach monitoringu środowiskowego i archeologicznego, wykonywało dokumentację lotniczą dna miejscowych jezior, gdy na fotografiach zauważono coś nowego. Kilka miesięcy później pod wodę jeziora Neuchâtel zeszli nurkowie.


Helmut - mamut spod Paryża

9 listopada 2012, 11:27

Zaledwie 30 km od Paryża znaleziono niemal kompletny szkielet mamuta włochatego. Wśród kości w pobliżu czaszki leżały 2 niewielkie kawałki krzemienia, przez co archeolodzy zaczęli przypuszczać, że zwierzę zostało pocięte na kawałki przez neandertalczyków.


Osła udomowiliśmy tylko raz

12 września 2022, 07:44

Brakuje mu prestiżu konia, nie jest naszym najlepszym przyjacielem jak pies i nie stanowi podstawy pożywienia jak świnia czy krowa. Ale to on – osioł – pomagał ludziom zbudować najpotężniejsze imperia starożytności. Proces udomowienia tego niezwykłego zwierzęcia stanowił dotychczas dla nas zagadkę. Została ona właśnie rozwiązana przez międzynarodowy zespół naukowy, na którego czele stał Ludovic Orlando z Université Paul Sabatier w Tuluzie.


Jako pierwsi wykazali, że można zmierzyć poziom witaminy D we włosie

22 lutego 2019, 18:14

Irlandzcy naukowcy jako pierwsi wykazali, że można zmierzyć poziom witaminy D w ludzkich włosach.


Rolnik odkrył groby rzymskiej rodziny. Najpierw zmarło dziecko, po nim rodzice

11 marca 2024, 10:06

W grudniu ubiegłego roku rolnik ze wsi Nowa Warbowka w Bułgarii orał pole, gdy pług uderzył w duży kamień. Mężczyzna poszedł sprawdzić, co się stało i zobaczył dużą kamienną płytę, a pod nią kości. O znalezisku poinformowano policję. Z patrolem przyjechał archeolog, specjalista od prehistorii Nedko Elenski, który stwierdził, że rolnik znalazł rzymski grobowiec. Powiadomił więc specjalistę od historii starożytnej, Kalina Chakarova z Regionalnego Muzeum Historycznego w Wielkim Tyrnowie. Ten, po uzyskaniu odpowiednich zezwoleń, rozpoczął wykopaliska.


Polski badacz odkrył wczesne przedstawienie mozaikowe rzymskiego koła hydraulicznego

23 listopada 2020, 12:55

Najstarsze przedstawienie hydraulicznego koła wodnego na rzymskiej mozaice ma około 1700 lat i pochodzi z Apamei (obecna Syria) – uważa prof. Marek T. Olszewski z Uniwersytetu Warszawskiego. Najstarsze znane do tej pory było późniejsze o ok. 150 lat – twierdzi badacz.


Unikatowa mozaika z Reims. Jedyne znane przedstawienie venatrix

9 kwietnia 2026, 17:20

Patrzycie na unikatową mozaikę. Przez wiele lat jej fragment sprawiał naukowcom poważne kłopoty. Niedawno w The International Journal of the History of Sport ukazał się artykuł Alfonso Manasa z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley, w którym stwierdził on, że mozaika jest – a raczej była – jedynym znanym przedstawieniem gladiatorki walczącej z dzikim zwierzęciem.


Starożytne tabletki na infekcje oczu

8 stycznia 2013, 14:04

Włoscy naukowcy zbadali tabletki sprzed ok. 2200 lat, które znaleziono w metalowym pyksis we wraku rzymskiego statku Relitto del Pozzino.


Jubileusz 75-lecia Polskiej Akademii Nauk